بهترین آثار بتهوون | ۲۵ اثر ضروری بتهوون؛ سفری از سمفونی شماره ۵ تا برای الیزه
بعضی آهنگسازان را میتوان با چند اثر مشهور شناخت؛ اما بتهوون از آن دسته هنرمندانی است که حتی فهرست کوتاهی از آثار مهمش، به یک سفر چندساعته در تاریخ موسیقی تبدیل میشود.
از آن چهار ضربه مشهور و کوبنده آغاز سمفونی شماره ۵ گرفته تا نجواهای آرام و مرموز سونات مهتاب، از ملودی آشنای برای الیزه تا عظمت کنسرتوها، کوارتتهای زهی و سوناتهای پیانو، موسیقی لودویگ فان بتهوون جهانی بسیار بزرگتر از چند قطعه مشهور دارد.
مجموعه Beethoven: The Essentials دقیقاً برای ورود به همین جهان طراحی شده است؛ مجموعهای شامل ۲۵ قطعه منتخب از آثار این آهنگساز بزرگ که بیش از سه ساعت موسیقی را در بر میگیرد. این آلبوم در سال ۲۰۱۶ توسط لیبل افسانهای Deutsche Grammophon منتشر شد و قطعات آن با اجراهایی از برخی نوازندگان، رهبران ارکستر و گروههای برجسته موسیقی کلاسیک انتخاب شدهاند.
این مجموعه صرفاً یک پلی لیست از «آهنگ های معروف بتهوون» نیست. در واقع، اگر بخواهیم بتهوون را از چند زاویه مختلف ببینیم، این ۲۵ قطعه مانند ۲۵ پنجره رو به جهان او هستند؛ جهانی که در آن قدرت، خشم، عشق، امید، تنهایی، طبیعت و مبارزه دائماً در کنار هم قرار دارند.
بتهوون؛ مردی که موسیقی را وارد دوران تازهای کرد
لودویگ فان بتهوون در سال ۱۷۷۰ در شهر بن آلمان متولد شد و تا سال ۱۷۹۲ در همان شهر زندگی کرد. پس از آن راهی وین شد؛ شهری که بخش عمده زندگی هنری او در آنجا شکل گرفت و سرانجام نیز در سال ۱۸۲۷ همانجا درگذشت.
اما اهمیت بتهوون فقط در تعداد آثار یا مهارت خارقالعاده او در آهنگسازی خلاصه نمیشود.
او در نقطهای تاریخی قرار گرفته بود که موسیقی کلاسیک، با ساختارهای منظم و قواعد مشخص خود، کمکم آماده ورود به دنیایی شخصیتر، احساسیتر و جسورانهتر میشد. بتهوون این مرز را شکست و موسیقی را به ابزاری برای بیان مستقیم شخصیت و درونیات انسان تبدیل کرد.
در موسیقی او میتوان خشم را شنید، مبارزه را احساس کرد و گاهی حتی با سکوتی روبهرو شد که از هزاران نت تأثیرگذارتر است.
شاید یکی از عجیبترین بخشهای زندگی او نیز همین باشد که در حالی با بزرگترین مشکل ممکن برای یک موسیقیدان، یعنی کاهش شدید شنوایی و در نهایت ناشنوایی، روبهرو شد، همچنان به آهنگسازی ادامه داد. منابع رسمی Beethoven-Haus نشان میدهند که او پیش از ۳۰ سالگی متوجه افت شنوایی خود شد؛ مشکلی که به مرور شدیدتر شد، اما نتوانست او را از خلق آثار بزرگ بازدارد.
و شاید همین مبارزه دائمی با سرنوشت، یکی از دلایلی باشد که موسیقی بتهوون هنوز هم اینقدر انسانی و زنده به نظر میرسد.
Beethoven The Essentials؛ سه ساعت سفر در جهان بتهوون
مجموعه Beethoven: The Essentials شامل ۲۵ قطعه و بیش از سه ساعت موسیقی است. انتخاب قطعات به شکلی انجام شده که شنونده فقط با یک روی بتهوون مواجه نشود.
اینجا هم سمفونی وجود دارد، هم موسیقی مجلسی؛ هم پیانوی تنها و هم ارکستر بزرگ؛ هم قطعهای ساده و آشنا مثل Für Elise و هم آثار پیچیدهتر و عمیقتری مانند کوارتتهای زهی و سوناتهای بزرگ پیانو.
این تنوع یکی از جذابترین ویژگیهای مجموعه است. شنونده از یک نبرد موسیقایی عظیم ناگهان وارد فضایی آرام و شاعرانه میشود و چند دقیقه بعد، دوباره با انرژی و حرکت یک ارکستر بزرگ روبهرو خواهد شد.
در واقع، این ۲۵ قطعه نشان میدهند که چرا نمیتوان بتهوون را تنها با یک کلمه توصیف کرد.
او هم انقلابی است، هم شاعر.
هم خشمگین است، هم لطیف.
هم به ساختار وفادار است و هم آن را میشکند.
۱. سمفونی شماره ۵؛ چهار ضربهای که جهان را تغییر داد
اگر قرار باشد فقط چند ثانیه از موسیقی کلاسیک را به کسی نشان دهیم، احتمال زیادی وجود دارد که انتخاب ما همین باشد.
Symphony No. 5 in C Minor, Op. 67 – Allegro con brio
چهار نت آغازین سمفونی شماره ۵ شاید مشهورترین چند ثانیه در تاریخ موسیقی کلاسیک باشند.
اما جذابیت این قطعه فقط در شروع معروف آن نیست. بتهوون یک ایده کوتاه موسیقایی را میگیرد و آن را به یک ساختمان عظیم تبدیل میکند. همان ضربه اولیه بارها تغییر شکل میدهد، توسعه پیدا میکند و در طول قطعه به شکلهای مختلف بازمیگردد.
به همین دلیل، سمفونی شماره ۵ حس یک مبارزه دائمی دارد؛ انگار موسیقی چیزی را تعقیب میکند، با آن میجنگد و اجازه نمیدهد شنونده برای مدت زیادی در آرامش باقی بماند.
۲. سونات مهتاب؛ بتهوون در تاریکی و سکوت
اگر سمفونی شماره ۵ چهره پرخاشگر بتهوون باشد، سونات مهتاب روی دیگر شخصیت او را نشان میدهد.
Piano Sonata No. 14 in C-Sharp Minor – Moonlight Sonata
بخش اول این سونات، یعنی Adagio sostenuto، با حرکتی آرام و تکرارشونده آغاز میشود. ملودی عجله ندارد. موسیقی انگار در فضایی مهآلود حرکت میکند و هر نت با احتیاط جای خود را پیدا میکند.
همین فضای رازآلود باعث شده سونات مهتاب به یکی از محبوبترین آثار پیانویی تمام دوران تبدیل شود.
جالب اینجاست که نام «سونات مهتاب» عنوانی نبود که خود بتهوون برای اثرش انتخاب کرده باشد، اما این نام بعدها چنان با فضای قطعه گره خورد که امروز تقریباً جدا کردن آن از اثر غیرممکن است.
۳. سونات بهار؛ وقتی موسیقی نفس میکشد
Violin Sonata No. 5 in F Major, Op. 24 – Spring
در این قطعه، بتهوون چهرهای روشنتر و شادابتر از خود نشان میدهد.
گفتوگوی میان ویولن و پیانو در سونات بهار، حس حرکت و زندگی دارد. موسیقی سبک است، اما سطحی نیست؛ سرزنده است، اما سادهلوحانه نیست.
نام «بهار» نیز کاملاً با حال و هوای اثر هماهنگ است. بعد از فضای سنگین سونات مهتاب یا خشونت سمفونی شماره ۵، این قطعه مانند باز شدن یک پنجره است.
۴. رمانس شماره ۱؛ بتهوونِ عاشق و آرام
Romance No. 1 in G Major, Op. 40
یکی از ویژگیهای مهم این مجموعه، کنار هم قرار دادن آثار عظیم و پرهیاهو با قطعاتی ظریفتر است.
رمانس شماره ۱ برای ویولن و ارکستر از همین جنس است؛ قطعهای که بیشتر بر زیبایی ملودی و بیان احساسی تمرکز دارد تا نمایش قدرت.
ویولن در اینجا نقش یک راوی را بازی میکند. ملودی حرکت میکند، مکث میکند و دوباره ادامه میدهد؛ بدون عجله و بدون نیاز به انفجارهای عظیم ارکسترال.
۵. برای الیزه؛ قطعهای که همه شنیدهاند، حتی اگر ندانند اثر بتهوون است
Für Elise – Bagatelle in A Minor, WoO 59
احتمالاً هیچ قطعهای در این مجموعه به اندازه برای الیزه برای عموم مردم آشنا نیست.
ملودی ابتدایی آن در زنگ تلفنها، فیلمها، آموزش پیانو و هزاران فضای مختلف شنیده شده است. اما همین شهرت گاهی باعث میشود ارزش واقعی قطعه نادیده گرفته شود.
«برای الیزه» در ظاهر یک قطعه کوتاه و ساده است، اما پشت این سادگی، حس عجیبی از تکرار و خاطره وجود دارد. ملودی معروف آن مدام بازمیگردد؛ درست مانند خاطرهای که هرچقدر تلاش کنیم فراموشش کنیم، دوباره ظاهر میشود.
شاید به همین دلیل است که بعد از گذشت نزدیک به دو قرن، هنوز میلیونها نفر اولین تجربه جدی خود با پیانو را با همین قطعه آغاز میکنند.
۶. فیدلیو؛ بتهوون در دنیای اپرا
مجموعه فقط به آثار سازی محدود نشده و از اپرای مشهور Fidelio نیز قطعهای در خود دارد.
فیدلیو تنها اپرای کامل بتهوون است و حضور آن در این مجموعه اهمیت زیادی دارد؛ چون نشان میدهد جهان موسیقایی او فقط به سمفونی و سونات محدود نبود.
اورتور فیدلیو پرانرژی، باشکوه و سرشار از حرکت است و همان روحیهای را دارد که در بسیاری از آثار بتهوون میشنویم: موسیقیای که همیشه به سمت جلو حرکت میکند.
طبیعت، آرامش و سمفونی پاستورال
در میان آثار بتهوون، سمفونی شماره ۶ یا پاستورال جایگاه ویژهای دارد.
این اثر با سمفونیهای جنگنده و پرتنش بتهوون تفاوت دارد. در اینجا طبیعت نقش مهمی پیدا میکند.
بخش منتخب مجموعه از این سمفونی، پس از طوفان به فضایی آرام و سپاسگزارانه میرسد؛ گویی تمام تنشهای قبلی کنار رفتهاند و موسیقی برای لحظهای نفس میکشد.
این همان نکتهای است که بتهوون را بزرگ میکند: او فقط صدای مبارزه نیست؛ صدای آرامش پس از مبارزه هم هست.
از کنسرتوی امپراتور تا کنسرتوی ویولن
هرچه جلوتر میرویم، ابعاد بزرگتر جهان موسیقایی بتهوون بیشتر آشکار میشود.
کنسرتوی پیانو شماره ۵، معروف به Emperor، یکی از باشکوهترین آثار اوست. این موسیقی بزرگ نوشته شده است؛ نه فقط از نظر تعداد سازها، بلکه از نظر شخصیت.
پیانو و ارکستر در اینجا دائماً با یکدیگر در گفتوگو هستند و انرژی اثر تقریباً هیچگاه به طور کامل متوقف نمیشود.
در مقابل، کنسرتوی ویولن در ر ماژور، بتهوون را از زاویهای دیگر نشان میدهد. ویولن در این قطعه صرفاً یک نوازنده تکنیکی نیست؛ یک شخصیت مستقل است که با ارکستر حرف میزند، پاسخ میدهد و مسیر موسیقی را پیش میبرد.
کوارتتهای زهی؛ جایی که بتهوون خصوصیتر میشود
اگر سمفونیها بتهوون را در بزرگترین ابعاد ممکن نشان میدهند، کوارتتهای زهی او را باید در فضای کوچکتر و شخصیتری شنید.
در این مجموعه، بخشهایی از String Quartet No. 7، معروف به Razumovsky و همچنین String Quartet No. 13 حضور دارند.
بهخصوص بخش Cavatina از کوارتت شماره ۱۳، یکی از احساسیترین لحظات مجموعه است.
در اینجا خبری از ارکستر عظیم نیست. فقط چند ساز زهی هستند، اما همین چند صدا جهانی عمیق و پیچیده ایجاد میکنند.
بتهوون در آثار متأخر خود به زبان موسیقایی تازهای رسیده بود؛ زبانی که گاهی حتی برای شنوندگان و موسیقیدانان زمان خودش نیز دشوار بود.
پاتتیک، تمپست و والدشتاین؛ سه چهره از پیانوی بتهوون
در بخش پایانی مجموعه، سه سونات مهم پیانو نیز حضور دارند:
- Piano Sonata No. 8 – Pathétique
- Piano Sonata No. 17 – Tempest
- Piano Sonata No. 21 – Waldstein
این سه اثر بهخوبی نشان میدهند که پیانو برای بتهوون فقط یک ساز نبود؛ میدان آزمایش ایدههای موسیقایی او بود.
بخش دوم سونات Pathétique با عنوان Adagio cantabile یکی از زیباترین ملودیهای بتهوون را در خود دارد. موسیقی آرام و ساده شروع میشود، اما پشت این سادگی نوعی وقار و اندوه پنهان شده است.
سونات Tempest شخصیت دیگری دارد؛ پرتحرکتر، ناآرامتر و پر از تغییر.
و در نهایت، Waldstein با انرژی و سرعت خود، تصویری از بتهوونی را ارائه میدهد که به سمت آینده حرکت میکند و محدودیتهای معمول پیانو را پشت سر میگذارد.
چرا این ۲۵ اثر بهترین نقطه شروع برای شناخت بتهوون هستند؟
طبیعتاً نمیتوان ادعا کرد که فقط ۲۵ قطعه برای شناخت کامل بتهوون کافی هستند. میراث او بسیار گستردهتر از این حرفهاست.
اما Beethoven: The Essentials یک مزیت مهم دارد: شما را مجبور نمیکند از ابتدا سراغ طولانیترین و پیچیدهترین آثار او بروید.
میتوانید با سمفونی شماره ۵ شروع کنید، بعد سراغ سونات مهتاب بروید، با برای الیزه همراه شوید و کمکم وارد جهان کنسرتوها، کوارتتها و سوناتهای پیچیدهتر شوید.
این مجموعه در واقع یک مسیر پیشنهادی برای ورود به دنیای بتهوون است.
آلبوم رسمی در سال ۲۰۱۶ توسط Deutsche Grammophon منتشر شد و شامل ۲۵ قطعه با مجموع زمانی بیش از سه ساعت است.
بتهوون فقط یک نام در تاریخ موسیقی نیست
شاید بزرگترین اشتباه در برخورد با موسیقی کلاسیک این باشد که تصور کنیم آهنگسازانی مانند بتهوون صرفاً متعلق به گذشته هستند.
واقعیت این است که موسیقی بتهوون هنوز هم کار میکند.
هنوز هم چهار نت آغازین سمفونی شماره ۵ حس خطر و قدرت ایجاد میکند.
هنوز هم سونات مهتاب میتواند یک اتاق ساکت را به فضایی کاملاً متفاوت تبدیل کند.
هنوز هم برای الیزه، حتی پس از صدها بار شنیدن، ملودی خود را در ذهن ثبت میکند.
این ماندگاری شاید مهمترین ویژگی یک اثر بزرگ هنری باشد.
بتهوون در سال ۱۷۷۰ متولد شد، در سال ۱۷۹۲ بن را ترک کرد و بخش عمده زندگی هنری خود را در وین گذراند؛ اما موسیقی او خیلی زود از مرز شهرها و کشورها عبور کرد و امروز همچنان بخشی از حافظه فرهنگی جهان محسوب میشود.
جمع بندی؛ ۲۵ قطعه، اما یک جهان کامل
Beethoven: The Essentials را میتوان خلاصهای از همه آن چیزی دانست که بتهوون را به یک اسطوره تبدیل کرده است.
اینجا قدرت سمفونی شماره ۵ را داریم، سکوت مرموز سونات مهتاب را میشنویم، با سونات بهار به فضایی روشنتر وارد میشویم و دوباره با برای الیزه به یکی از مشهورترین ملودیهای تاریخ موسیقی برمیگردیم.
در ادامه، کنسرتوهای باشکوه، کوارتتهای عمیق، موسیقی ویولن و سوناتهای بزرگ پیانو نشان میدهند که چرا نام بتهوون فقط متعلق به یک دوره تاریخی نیست.
این ۲۵ قطعه شاید تمام داستان بتهوون نباشند، اما بدون شک یکی از بهترین راهها برای شروع شنیدن داستان او هستند.
🎧 پخش آنلاین ۲۵ اثر برتر بتهوون
اگر میخواهید این مجموعه شامل ۲۵ اثر ضروری و ماندگار لودویگ فان بتهوون را به صورت آنلاین گوش کنید، از سمفونی شماره ۵ و سونات مهتاب گرفته تا برای الیزه، پاتتیک، تمپست و والدشتاین، روی لینک زیر کلیک کنید:
نظرات